444 5 888
TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR

HBO Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

  • Diyabetik yaralar
  • Karbonmonoksit, siyanid zehirlenmesi, ciddi duman solunması
  • Soba, şofben zehirlenmeleri
  • Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar
  • Isıya bağlı yanıklar,
  • Geçmeyen ya da yeni başlamış olan kemik iltihapları,
  • Ani işitme kaybı,
  • Ani görme kaybı,
  • Crush (ezilme) yaralanmaları sonucu ortaya çıkan dokudaki oksijensizlik durumları,
  • Vurgun,
  • Hava veya gazlara bağlı damar tıkanmaları,
  • Gazlı gangren,
  • Yumuşak dokunun eritici enfeksiyonları
  • Aşırı kan kaybı,
  • Radyasyona bağlı doku hazarları,
  • Tutması şüpheli deri yamaları,
  • Beyin absesi,
  • Oksijensizliğe bağlı kısmi beyin hasarı

Hiperbarik Oksijen Tedavisi ile yukarıdaki endikasyonlardan başka, mukormükozis, perine fistüllü Crohn hastalığı, purpura fulminans, elektrik yanıkları, protez ve implant infeksiyonları, kaynama güçlüğü olan fraktürler gibi bazı hastalıklarda da kullanılabilmektedir. Ayrıca araştırmaların devam ettiği pek çok hastalık mevcuttur.

HBO tedavisi acil olarak en sık karbonmonoksit zehirlenmesi ve dekompresyon hastalığında, kronik vaka olarakta iyileşmeyen yaralarda kullanılmaktadır.

Karbonmonoksit Zehirlenmesi:

Özellikle içinde bulunduğumuz kış aylarında ısınmak için kullandığımız yakıtların yanmasının tam olmaması sonucu ortaya çıkan CO gazının solunması sonucunda meydana gelen bir hastalıktır.Hayatı tehdit edicidir. Bulgu ve semptomlar ortamda bulunan CO gazının yoğunluğuna ve maruz kalınan süreye bağlıdır. Başağrısı, bulantı, kusmadan koma ve ölüme kadar varan klinik tablolar ortaya çıkabilir.Genellikle başağrısı, bulantı, kusma, şuur bulanıklığı ilk semptomlardır. Kanlanması ve metabolizması dolayısıyla oksijen ihtiyacı en fazla organlar olan kalp ve beyin en çok etkilenir. Hemen ortamdan çıkılmazsa koma hali ve ölüm kaçınılmazdır. Zehirlenmede kanda oksihemoglobinin yerini alan karboksihemoglobinin yarılanma ömrü normal oda şartlarında 320 dakika iken 3 ATA basıncında HBO tedavisi esnasında 22 dakikaya inmektedir.

CO Zehirlenmesi olgularında aşağıda belirtilen durumlar olduğu zaman acil HBO tedavisi için gerekli yerlerle irtibata geçilmelidir.
COHb>%40 ise,
Bilinç kaybı veya kendine gelmiş dahi olsa bilinç kaybı hikayesi mevcutsa
EKG de iskemik değişiklikler varsa
Nörolojik bulgu varsa
CO zehirlenmesinde geç nörolojik sekeller zehirlenmeden yıllarca sonra bile ortaya çıkabilir. HBO tedavisi almış olan olgularda geç nörolojik sekel çıkma olasılığı tedavi almamış olan olgulara göre çok daha azdır.
HBO tedavisi gerektirmeyen hafif zehirlenme olgularında normobarik şartlarda semptomlar kaybolana kadar 4-6 saat süre ile %100 oksijen verilmelidir.

 

İyileşmeyen yaralar:

HBO tedavisi diyabetik ayak tedavisinde medikal tedaviye ek olarak kullanıldığı  taktirde iyileşme ve major amputasyon oranını belirgin olarak azaltmaktadır.

Yara sağlam doku yapılanmasının devamlılığının bozulmasıdır,ve çoğunlukla yapı elemanı ile beraberdir. Yaralanma mekanik, termal, fiziksel, cerrahi veya kimyasal etkilerin sonucu olabilir. Herhangi bir büyüklükteki yara hipoksiktir,ve iyileşme oranı oksijene bağımlıdır. Altta yatan sebep ne olursa olsun iyileşmeyen yaranın ortak paydası hipoksidir. Bu doku oksijen çalışmaları ile doğrulanmıştır. Yaranın kenarı ve belli bölgelerde cilt üzerinden kısmi oksijen basıncının hem normobarik ortamda hem de hiperbarik ortamda ölçülmesi ile yaranın iyileşme potansiyelinin belirlenmesi önemlidir.

Yara iyileşmesinde oksijenin rolü şöyle özetlenebilir.

Yaradaki hipoksi oksijen tedavisi ile düzeltilebilir,ki bu %40-100 oksijen 2.5 ATA çevre basıncında yapılabilir. Kronik iyileşmeyen yaraların hipoksik merkezini oksijenlendirmek için yüksek basınç gereklidir. Normal perfüzyonlu bir bölgede inflamatuar reaksiyon oluştuğu zaman hipoksi oluşabilir. 2 ATA da HBO tedavisinin bu durumda doku oksijenasyonunu düzelttiği gösterilmiştir.

Doku hipoksisinin düzelmesi ile yara iyileşmesinde rol alan fibroblast ve kollojenin üretimi artar. Yara iyileşmesi göstergelerinden olan RNA/DNA oranı artar. Kandaki akyuvarların yara yerinde zararlı bakterileri öldürmesini stimüle eder. Yeni damar oluşumunu uyarır. Sonuç olarak HBO tedavisi kronik diğer tedavilere dirençli yaraların bakiminda özellikle de yaygin iskemik ülserlerde yararli bir tedavi yöntemidir.

Vurgun (Dekompresyon) Hastalığı:
Uygunsuz olarak satha çıkan basınçlı hava solumuş olan dalgıçların dolaşım sisteminde semptom oluşturacak kadar nitrojen baloncukları oluşması ile meydana gelen tablodur. Dalgıç sıhhi açıdan suyun altına inmeden önce nasılsa çıkıştada öyle olmalıdır, aksi durumlarda semptom ne olursa olsun dekompresyon hastalığı olarak kabul edilmeli ve hemen basınç odası tedavisi için gerekli yerlere irtibata geçilmelidir.
HBO tedavisi dekompresyon hastalığı durumlarında hayat kurtarıcı tek tedavidir, mümkün olan en kısa sürede uygulanmalıdır.

Ani İşitme Kaybı:
Tek veya her iki kulakta 72 saat içerisinde birbirini takip eden 3 frekansta 30 desibelden fazla işitme kaybı meydana gelmesi durumuna ani işitme kaybı denir.
Eşlik edebilecek semptomlar; çınlama, uğultu hissi, bulantı, kusma, baş dönmesidir. Rutin medikal tedaviye destek olarak HBO tedavisi uygulanmasının faydalı olduğu birçok bilimsel çalışmada gösterilmiştir.İlk 72 saatte HBO uygulanması en idealdir.

Arteryel gaz embolisi:
Dalış, mekanik ventilasyon, cerrahi sonrası, kateter konulması sonucunda oluşabilir.Acil HBO tedavisi gerektirir.

Gazlı gangren:
Yaygın doku hasarına sebep olur, şok tablosu gelişebilir. Klostridyum bakterisinin bir toksini etkendir. Etkilenmiş dokuların çıkarılması, antibiyoterapi ve HBO tedavisi kombinasyonu en ideal yaklaşımdır.

Anoksik,Hipoksik Ensefalopati:
Oksijensiz kalmış beyin dokusunda damarlarda genişleme ve ödem gelişir. HBOnun anti-ödem etkisinden faydalanabileceğinden çeşitli yayınlarda bahsedilmiştir. Kesinleşmiş bir HBO kullanımı sebebi değildir, rutin olarak kullanılmamaktadır.

Ani Görme Kaybı:
Santral retinal arter tıkanmasına bağlı olan görme kayıplarında ilk 6 saatte en etkilidir.

Kronik tedaviye dirençli kemik iltihapları:
Cerrahi ve antibiyoterapiye dirençli olgularda ameliyat öncesi ve sonrası destek tedavisi olarak faydası bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir.

Termal Yanıklar:
Yanık hastalarınının yerinden oynatılması sakıncalı olabileceği için yaygın kullanıma girmemiştir. Bu olgularda HBO nun anti-ödem ve anti-enfeksiyöz etkisinden faydalanılır.

HBO tedavisinin tek mutlak uygulanmaması gereken durum tedavi edilmemiş pnömotorakstır(doku bütünlüğü bozulmuş akciğer).Üst solunum yolu enfeksiyonu, amfizem, röntgen filminde görülen semptomsuz pulmoner lezyonlar, toraks ve göğüs cerrahisi hikayesi, kontrolsüz yüksek ateş, gebelik, klostrofobi, nöbetli hastalık durumları ise HBO tedavisinin rölatif olarak uygulanmaması gereken durumları oluştururlar.Bu durumlarda ilgili branş doktorları ile fikir alışverişi yapıldıktan sonra tedavi edilip edilmeyeceğine karar verilir.

Hiperbarik oksijen tedavisi, bu hastalıkların iyileşmesine nasıl yardımcı olur?
Yüksek basınç altında %100 oksijen solunduğu zaman dokulara giden temiz kandaki oksijen miktarının 20 kata kadar arttığı araştırmalarla gösterilmiştir. Dokudaki oksijen basıncının artmasıyla;

  • Oksijensizlik nedeniyle görevini yapamayan hücreler desteklenmiş olur,
  • Yeni damar gelişimi ve yara iyileşmesini sağlayan maddelerin üretimi artar.
  • Oksijensiz ortamda üreyen mikropların üremesini engeller ve bunların ortama saldığı bazı zararlı maddelerin etkinliğini azaltır.
  • Vücudun savunmasında görevli hücreleri destekler
  • Antiödem etkisi vardır
  • Karbonmonoksit (soba) zehirlenmelerinde hücre düzeyindeki zehirlenmeyi azaltır.